Wat is gravelbiken?

Gravelbiken is de afgelopen jaren een enorme trend geworden. Vraag je je stiekem nog steeds af wat gravelbiken precies is, of ben je nieuwsgierig naar gravelbiken? Lees dan hier wat je mist. De term 'gravel' beschrijft fietsen met een racestuur over onverharde wegen en paden, ergens tussen wielrennen en mountainbiken in. Gravel kan alle soorten terrein omvatten, van echt gravel tot beboste singletracks en alles daartussenin. Zoals je later zult lezen, is veelzijdigheid het sleutelwoord als het om gravelbikes gaat, en dat geldt ook voor gravelbiken in het algemeen. Van gezellige sociale ritten tot afgelegen en veeleisende endurancewedstrijden en van evenementen tot tochten over onverharde wegen: in de gravelwereld is er voor iedereen iets te vinden.

Waar komt gravelbiken vandaan?

Gravel kun je waarschijnlijk beter begrijpen als een combinatie van verschillende manieren van rijden. De trend lijkt uit de Verenigde Staten te zijn overgewaaid, waar lange, afgelegen stukken onverharde weg roadcycling, mountainbiken en cyclocross met elkaar verbonden. Op minder bereden en drukke wegen kunnen fietsers volop op ontdekking en avontuur gaan. Voor anderen is het ook een kans om een nieuwe discipline uit te proberen. Het wisselende terrein biedt fietsers een welkome afwisseling van de gebruikelijke focus op snelheid bij het rijden op de weg en biedt rust van het verkeer. Omdat mountainbiken de afgelopen decennia steeds extremer en gespecialiseerder is geworden, is gravel een toegankelijk alternatief. Op een gravelbike kun je gemakkelijk nieuwe gebieden verkennen en genieten van paden die in mountainbiketermen als tam worden beschouwd. Veel gravelrijders zijn begonnen op een custom cyclocross-, mountainbike- of toerfiets, totdat de reguliere fietsindustrie de hype opmerkte en specifiek gravelmodellen begon te ontwikkelen. Zo groeide gravel uit tot een nieuwe wereldwijde discipline. Ritten eindigden niet langer waar het asfalt ophield, omdat gravelbikes werden gebouwd om uitdagender terrein aan te kunnen.

Waar kun je gravel rijden?

De term 'gravel' kan in sommige delen van Europa wat misleidend zijn. Multi-terrein- of avontuurlijk fietsen zou een betere omschrijving zijn, omdat je afhankelijk van waar je rijdt eerder routes tegenkomt die onverharde doubletracks, vloeiende singletracks, brandgangen, jaagpaden langs kanalen, paden langs akkers en landbouwwegen met stukken asfalt ertussen verbinden, dan lange stukken ongerepte gravelwegen. Net als bij mountainbiken bepalen het weer en de omstandigheden op de trails wat de beste rijomstandigheden zijn. Gebruik het hele jaar door de beter drainerende gebieden en vermijd de drassige, modderige trails in de drogere zomermaanden. Bekijk het volgende voor mooie routes in Nederland: https://gravelrides.cc/alle-routes/ 

Heb je er een? Heb je een gravelbike nodig?

De geometrie, versnellingen en ruimte voor banden van gravelbikes zijn speciaal ontworpen voor de eisen van offroad rijden. Het is niet noodzakelijk om er een te gebruiken voor offroad rijden, maar je rit kan er wel veel comfortabeler en leuker door worden. Verwacht niet dat een gravelbike op asfalt net zo snel reageert als een racefiets of net zo capabel is als een trailmountainbike. Een gravelbike zit ertussenin: je kunt ermee verkennen waar het asfalt ophoudt en zelfs singletracks proberen. Je profiteert van de efficiëntie van een racestuur op de weg en op eenvoudigere trails, terwijl je ook technischere trails kunt rijden waar je met smalle, gladde banden niet aan zou denken. Veel rijders die beperkt zijn door ruimte of budget kiezen voor een gravelbike met twee wielsets: één voor gravelritten en één voor de weg. Je kunt dan eenvoudig wisselen tussen banden voor gebruik op en naast de weg, maar houd er rekening mee dat de versnellingen waarschijnlijk niet voor beide disciplines optimaal zijn afgesteld.

Is een gravelbike hetzelfde als een cyclocrossfiets?

Veel cyclocrossfietsen hebben een wedstrijdgerichte geometrie en laten extra voorzieningen achterwege. Hoewel gravelbikes en cyclocrossfietsen veel gemeen hebben, zijn er bij nadere beschouwing enkele belangrijke verschillen. De beste cyclocrossfietsen zijn puur ontworpen voor crosswedstrijden en worden beperkt door UCI-regels die banden van maximaal 33 mm en een stuurbreedte van 50 cm voorschrijven. De geometrie is op wedstrijden gericht, met een hoge trapas, een agressievere zitpositie en een scherp stuurgedrag voor krappe bochten. Dat is allemaal goed voor een uur voluit rijden, maar minder geschikt - of comfortabel - voor langere gravelritten. Meestal vind je geen extra's zoals bevestigingspunten voor spatborden of bagagedragers, en vaak niet meer dan één bevestigingspunt voor een bidonhouder. Je kunt dus wel gravelritten maken met een cyclocrossfiets, maar daarvoor zijn ze niet optimaal geschikt. De beste gravelbikes hebben veel meer ruimte voor bredere banden, een meer ontspannen en stabiele geometrie die geschikt is voor langere dagen in het zadel en ruiger terrein, en ook meer mogelijkheden om bagage te bevestigen.

Heb je er een? Heb je een gravelbike nodig als je een hardtail-mountainbike hebt?

Er is natuurlijk niets mis met rijden op een hardtail-mountainbike, of zelfs op een stijve MTB, op gravelpaden en -routes. Toch merk je waarschijnlijk de voordelen van een speciale gravelbike als je van plan bent veel meer op ruige wegen te gaan rijden. De stijfheid van een typische gravelbike-frameset, gecombineerd met een houding met een racestuur, zorgt voor meer trapefficiëntie en aerodynamische efficiëntie op wegen en gravelpaden, ook al lever je wat comfort in dat de verende voorvork van een hardtail biedt. Tijdens langere ritten en meerdaagse bikepackingtochten biedt een racestuur bovendien meer verschillende handposities, wat kan helpen om ongemak aan handen en polsen te beperken.

Waarom zijn banden zo belangrijk bij gravelrijden?

Een geschikte set gravelbanden kan het verschil maken tussen een geweldige rit en een complete nachtmerrie. Als contactpunt tussen je fiets en het terrein waarop je rijdt, moet je het type band, profiel, volume en de bandenspanning afstemmen op de paden en omstandigheden die je verwacht tegen te komen. Tubeless banden worden sterk aanbevolen voor offroadritten, omdat je onderweg waarschijnlijk doornen en scherpe stenen tegenkomt. Toch kun je ook met een tubeless setup een lekke band krijgen, dus de juiste bandenspanning is essentieel. De keuze van je banden is cruciaal wanneer je op gravel rijdt: let op het profiel, de breedte en het type karkas voor de omstandigheden die je waarschijnlijk tegenkomt. Bandbreedtes lopen uiteen van 32 mm tot meer dan 50 mm, hoewel de meest gangbare breedte rond de 40 mm ligt. De breedte die je kiest hangt af van de ruimte die je frame biedt voor je banden en de bandenspanning die je wilt gebruiken. Met grotere banden kun je met een lagere bandenspanning rijden, wat meer comfort biedt en je ook meer vertrouwen geeft op technisch terrein. Veel rijders die met een lagere bandenspanning rijden, kiezen voor 650b-wielen en -banden (vergelijkbaar met 27,5 inch), zodat ze bredere banden kunnen monteren zonder de frameset te vervangen. De omstandigheden op het parcours bepalen vooral welk profiel je moet gebruiken. Je moet grip en snelheid tegen elkaar afwegen op basis van niet alleen het terrein waarop je rijdt, maar ook de invloed van het weer op je rit. Kies een agressiever profiel met grotere noppen voor nattere, modderigere omstandigheden, of een gladder profiel voor droge, harde ondergrond. Veel merken bieden hun banden inmiddels aan met verschillende karkassen: lichtere, soepelere opties voor wedstrijden en duurzamere, verstevigde varianten voor dagelijks gebruik, technischer terrein en bikepacking.

Hoe hebben gravelbikes en uitrusting zich ontwikkeld?

De afgelopen jaren is het aantal gravelbikes en speciaal ontworpen uitrusting sterk toegenomen, parallel aan de groeiende populariteit van gravelrijden. Shimano, SRAM en Campagnolo hebben allemaal gravel groepsets uitgebracht met een groter versnellingsbereik dan gebruikelijke racefiets groepsets. Die zijn inmiddels op veel gravelmodellen standaard. Er zijn ook steeds meer elektrische gravelbikes verkrijgbaar, waarmee meer rijders verder en steiler kunnen gaan dan ooit tevoren. Flared sturen zijn inmiddels gebruikelijk op gravelbikes, voor meer stabiliteit in de beugels. Sommige rijders kiezen voor veel bredere sturen dan je normaal op racefietsen ziet. Vering wordt steeds gebruikelijker op gravelbikes en maakt een breder scala aan trails en routes mogelijk. Verschillende merken hebben veersystemen in stuurpennen en zadelpennen geïntegreerd, om het ongemak door ruwer terrein te verminderen. Naast fietsen en onderdelen zijn ook gravel-specifieke kleding en schoenen populairder geworden. Gravelshirts zijn iets ruimer dan aero shirts voor het wegwielrennen, maar niet zo ruim als shirts voor mountainbiken. Omdat hike-a-bike-secties racefietsplaatjes in enkele minuten kunnen vernielen, zijn SPD-pedalen met twee bouten in MTB-stijl populair als gravelpedalen. Voor bikepacking of technischer rijden kiezen sommige rijders zelfs voor vlakke pedalen. We zien ook dat steeds meer technologie uit de mountainbikewereld wordt toegepast bij gravelrijden, zoals tire inserts. Deze lichte foamringen zijn geschikt voor tubeless setups en helpen de velg te beschermen op technischer terrein. Zo kun je met lagere druk rijden, met een beter gecontroleerde vervorming van de band en minder risico op snakebites.

Welke uitrusting heb je nodig om gravel te rijden?

Zorg dat je al het gereedschap en de reserveonderdelen bij je hebt die je nodig kunt hebben, waaronder een kettingpons en snelkoppeling, een tubeless-reparatieset, bandenreparatieset en reservebanden, plus een pomp met groot volume. Als je echt de wildernis in wilt, is het verstandig om een reserve derailleurpad, tie-wraps, tape en zelfs remblokken mee te nemen. Dat klinkt als een hoop gereedschap, en met extra lagen en eten erbij zie je al snel waarom fietstassen zo populair zijn voor gravelritten. Met een frametas, stuurtas of zadeltas kun je je spullen veilig opbergen zonder je rit te verstoren. Een beetje voorbereiding voor je vertrekt, met een route geladen op een fietscomputer, smartwatch of je telefoon, kan onmisbaar zijn. Apps zoals Komoot zijn handig omdat ze routevoorstellen doen op basis van de ervaringen van gebruikers. Zo kun je een rit samenstellen langs de beste gravelstroken, beklimmingen en zelfs koffiestops. Houd er ook rekening mee dat je tijdens offroadritten waarschijnlijk verder van dorpen en steden bent en dat het tempo meestal lager ligt dan op de weg. Neem daarom genoeg snacks en water mee voor onderweg. Er is niets erger dan midden in de middle of nowhere vastzitten, kilometers om je heen zonder plek om je voorraad aan te vullen.

Wat is het verschil tussen gravel en bikepacking?

Bikepacking is een term voor meerdaagse fietstochten, meestal offroadexpedities. Je kunt dit zelf plannen of een bestaande route volgen. Bij bikepacking overnacht je buiten in een tent, bivakzak of hangmat, of in accommodaties zoals hostels, slaapzalen, hotels, berghutten of bothies. Voor meerdaagse tochten neem je niet alleen je fiets mee, maar ook veel meer spullen. Die pak je in bikepacking-tassen of, traditioneler, in fietstassen. Je kunt je gravel bike gebruiken voor bikepacking, maar ook een mountainbike of stevige toerfiets. Welke fiets het meest geschikt is, hangt af van het terrein langs de route en je persoonlijke voorkeuren.

Welke vaardigheden heb je nodig om met gravelrijden te beginnen?

Als je ervaring hebt met wegwielrennen, kan beginnen met gravel best intimiderend zijn. De manier waarop het terrein onder je beweegt, kan heel onvoorspelbaar aanvoelen vergeleken met de voorspelbaarheid van de weg, en na verloop van tijd leer je verschillende graveltechnieken. Als je op losse gravel omhoog rijdt, is het een goed idee om te blijven zitten in plaats van uit het zadel te klimmen, net zoals je bergop zou rijden op een modderig cyclocrossparcours. Zo blijft je gewicht boven het achterwiel en voorkom je dat het wegdraait. Bochten nemen op gravelwegen is ook anders dan op asfalt. Zoek de gladste lijn en vermijd indien mogelijk brokkelige, losse gravel. Door de binnenkant van de bocht te nemen, heb je bij het uitkomen meer ruimte om te corrigeren als er iets misgaat dan wanneer je de buitenkant neemt. Naarmate het terrein technischer wordt, wordt je lijnkeuze steeds belangrijker, net als bij mountainbiken. Zoek voor een snelle rit de gladste lijn en vermijd grotere stenen, wortels en lossere stukken. Blijf vooruitkijken naar wat er op je afkomt in plaats van je te concentreren op wat er direct voor je ligt. Als je al ervaring hebt met mountainbiken, kan dit onderdeel van gravelrijden je echt helpen.