De grootste dopingschandalen in het wegwielrennen

Wegwielrennen is een topsport die elk jaar veel wereldwijde aandacht trekt. Het is een intensieve sport waarin renners voortdurend onder druk staan om de snelste tijd neer te zetten. Daardoor grijpen sommige wielrenners naar illegale middelen om hen tijdens wedstrijden te helpen en beter om te gaan met die enorme druk. Het gebruik van doping is echter illegaal en renners worden er zwaar voor gestraft. Doping in de sport is niets nieuws; het wordt al eeuwen gebruikt. Vanwege de duidelijk schadelijke effecten op de gezondheid werd het in 1928 echter illegaal verklaard door de Internationale Atletiekfederatie. Pas decennia later, in 1967, verklaarde ook de organisatie achter de Olympische Spelen dopinggebruik illegaal. In 1999 werd het Wereldantidopingagentschap opgericht om dopinggebruik wereldwijd te bestrijden. 

Dopinggebruik is niet alleen illegaal omdat het een oneerlijk voordeel oplevert; het gaat bovenal om zeer gevaarlijke middelen die soms tot de dood kunnen leiden. Voordat we daarom het boek openen over de grootste dopingschandalen in het wegwielrennen, is het belangrijk om precies te begrijpen wat doping is en welk effect het op het menselijk lichaam heeft. 

Soorten doping en hun effecten

Dopinggebruik beperkt zich niet alleen tot wielrenners. Veel topsporters over de hele wereld hebben zich eraan schuldig gemaakt. Doping is een Performance Enhancing Drug, dus het helpt je beter te presteren. Elk jaar wordt de lijst met illegale dopingmiddelen bijgewerkt door het Wereldantidopingagentschap. Er zijn verschillende soorten doping, elk met een ander effect op het lichaam. Een middel wordt als doping beschouwd als het aan ten minste twee van de volgende drie criteria voldoet;

1. Het verbetert de prestaties
2. Het vormt een gezondheidsrisico voor de atleet
3. Het is in strijd met de 'geest van sport'

Of een middel aan deze criteria voldoet, wordt daarom bepaald door het Wereldantidopingagentschap.

Een van de meest voorkomende vormen van doping valt onder de categorie stimulerende middelen. Stimulerende middelen zoals amfetaminen worden veel gebruikt in het wegwielrennen, maar ook in sporten zoals voetbal en atletiek. Het gebruik van deze stimulerende middelen verbetert het uithoudingsvermogen doordat het gevoel van vermoeidheid en pijn wordt verminderd. Daarnaast kunnen gebruikers zich beter concentreren. Belangrijk om ook te vermelden is echter dat het gebruik van stimulerende middelen rechtstreeks in verband is gebracht met onder andere een verhoogd risico op epileptische aanvallen, hartaanvallen en zelfs plotselinge dood. Vanwege de ernstige risico's die eraan verbonden zijn, worden atleten er ook routinematig op getest. 

Hormonale doping is een andere veelvoorkomende en gevaarlijke vorm van doping. Hormonen kunnen de eiwitproductie in het lichaam verhogen, wat direct bijdraagt aan een grotere spiermassa. Een voorbeeld hiervan is het menselijke groeihormoon. Het grote nadeel van dit middel is echter dat het een lage bloedsuikerspiegel kan veroorzaken, evenals zwelling van de ledematen, overmatige botgroei en zelfs hartaanvallen. 

De laatste vorm die we noemen is bloeddoping. Het gebruik ervan verhoogt het aantal rode bloedcellen in het bloed, waardoor de spieren meer zuurstof krijgen. Dat leidt tot een beter uithoudingsvermogen en meer kracht. Het kan echter ook problemen veroorzaken, zoals een hartaanval en bloedstolsels. Dit zijn ernstige gezondheidsrisico's, waardoor je je misschien afvraagt waarom doping zo veel wordt gebruikt.

Dopingincidenten in het wegwielrennen

Een van de eerste keren dat dopinggebruik volop in de schijnwerpers kwam te staan, was na de dood van de Engelse wielrenner Tommy Simpson in 1967. De renner overleed tijdens een etappe van de Tour de France door een combinatie van hitte, extreme vermoeidheid, alcohol en doping (hoewel dit nooit officieel is bevestigd). Omdat er beelden van de wedstrijd bestonden, leidde het incident tot grote internationale bezorgdheid. Niet geheel toevallig verbood de organisatie van de Olympische Spelen datzelfde jaar het gebruik van doping. 

Waarschijnlijk het bekendste voorbeeld van dopingmisbruik is dat van de zevenvoudige Tour de France-winnaar Lance Armstrong. De Amerikaanse wielrenner gebruikte doping tijdens elk van zijn overwinningen tussen 1999 en 2005. Dat kwam uiteindelijk aan het licht nadat ploeggenoten het dopinggebruik meldden. Het Wereldantidopingagentschap voerde vervolgens een uitgebreid onderzoek naar Armstrong uit en bevond hem schuldig. Zijn overwinningen werden hem afgenomen en hij werd voor het leven uitgesloten van de sport. Armstrong zelf bleef het jarenlang ontkennen, maar gaf het gebruik uiteindelijk toe tijdens een interview met Oprah. Hij verklaarde dat het samenhing met de cultuur binnen de sport, waarmee hij indirect suggereerde dat het gebruik van verboden middelen onder toprenners gebruikelijk was. Daardoor kregen andere wielrenners het gevoel dat ze hetzelfde moesten doen om überhaupt kans te maken op de overwinning. 

Dit was bij lange na niet het enige incident tijdens de Tour de France. In 1998 was het zelfs zo ernstig dat de wedstrijd de bijnaam Tour de Dopage kreeg. Dat jaar werd bij veel teams doping ontdekt, waaronder een Nederlands team, waarna veel mensen werden gearresteerd. Het begon met Willy Voet, een Belgische fysiotherapeut, die met veel soorten dopingmiddelen in zijn auto werd aangehouden. Deze doping was bedoeld voor renners van verschillende teams. Voet werd gearresteerd en bekende wat hij had gedaan. Hij hield in een notitieboekje gedetailleerd bij hoeveel en welk soort doping hij aan verschillende renners gaf. Zo werden bekende renners als Gert-Jan Theunisse jaren na de overtreding alsnog betrapt.

Datzelfde jaar leidde dit tot grote controverse binnen de teams in de Tour de France. Er waren zelfs renners van Spaanse en Italiaanse teams die door de intensieve behandeling die ze kregen besloten te stoppen en de Tour te verlaten. Uiteindelijk haalde meer dan de helft van het peloton de finish niet. Deze editie kwam de boeken in als een van de beruchtste edities van de Tour de France ooit. 

Een andere ontdekking van grootschalig dopinggebruik was de zaak-Fuentes. Ook dit was een recenter incident, namelijk in 2006. In de kliniek van een Spaanse arts werd een grote hoeveelheid dopingmiddelen gevonden. Ook hier bleek later dat wielrenners de belangrijkste eindgebruikers waren. Daardoor mochten meerdere renners kort voordat de Tour de France begon niet starten. Een van de teams, Astana, moest uiteindelijk zoveel startplaatsen inleveren dat het niet meer aan de Tour kon deelnemen. 

Er zijn meer voorbeelden van dopingmisbruik in het wegwielrennen, en daarnaast zijn er nog veel meer vermoedens. Fiets verstandig.

Wil je meer lezen over wielrennen op de weg en alles eromheen?

Meld je aan voor de nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws.