Czym jest jazda gravelowa?

Jazda gravelowa stała się w ostatnich latach ogromnym trendem. Jeśli wciąż po cichu zastanawiasz się, czym dokładnie jest jazda gravelowa, albo ciekawi Cię ten rodzaj jazdy, przeczytaj, co Cię omija. Termin „gravel” opisuje jazdę na rowerze z kierownicą szosową po nieutwardzonych drogach i ścieżkach, gdzieś pomiędzy kolarstwem szosowym a górskim. Jazda gravelowa może obejmować każdy rodzaj terenu - od prawdziwego szutru po leśne singletracki i wszystko pomiędzy. Jak przeczytasz dalej, wszechstronność to słowo klucz, gdy mowa o rowerach gravelowych, i dotyczy to również jazdy gravelowej w ogóle. Od niezobowiązujących wspólnych przejażdżek po odległe i wymagające wyścigi endurance, od imprez po szutrowe trasy - na gravelu każdy znajdzie coś dla siebie.

Skąd wzięła się jazda gravelowa?

Gravel najlepiej rozumieć jako połączenie różnych sposobów jazdy. Ten trend prawdopodobnie przywędrował ze Stanów Zjednoczonych, gdzie długie, odległe od cywilizacji odcinki dróg gruntowych połączyły kolarstwo szosowe, górskie i przełajowe. Na mniej uczęszczanych drogach kolarze mogą w pełni cieszyć się odkrywaniem i przygodą. Dla innych to także okazja do spróbowania nowej dyscypliny. Zmienny teren pozwala odejść od typowego dla kolarstwa szosowego skupienia na prędkości i daje wytchnienie od ruchu ulicznego. Ponieważ kolarstwo górskie stało się w ostatnich dekadach coraz bardziej ekstremalne i wyspecjalizowane, jazda gravelowa jest przystępną alternatywą. Na rowerze gravelowym możesz łatwo odkrywać nowe miejsca i cieszyć się ścieżkami, które w świecie kolarstwa górskiego uchodzą za łagodne. Wielu kolarzy gravelowych zaczynało na rowerach przełajowych, górskich lub trekkingowych składanych na zamówienie, zanim główny nurt branży rowerowej zauważył ten boom i zaczęły powstawać specjalne modele gravelowe. To sprawiło, że gravel stał się nową globalną dyscypliną. Przejażdżki nie kończyły się już tam, gdzie kończył się asfalt, ponieważ rowery gravelowe projektowano z myślą o trudniejszym terenie.

Gdzie można jeździć na gravelu?

Termin „gravel” może być nieco mylący w niektórych częściach Europy. Lepszym określeniem byłaby jazda po różnych nawierzchniach lub jazda przygodowa, ponieważ - zależnie od miejsca - częściej znajdziesz trasy łączące nieutwardzone drogi dwutorowe, płynne singletracki, drogi pożarowe, ścieżki wzdłuż kanałów, ścieżki na skraju pól i drogi rolnicze z odcinkami asfaltu, zamiast długich fragmentów nienaruszonych dróg szutrowych. Podobnie jak w kolarstwie górskim, pogoda i stan szlaku decydują o najlepszych warunkach do jazdy. Przez cały rok warto wybierać lepiej odwadniane tereny, unikając podmokłych i błotnistych szlaków w suchszych miesiącach letnich. Jeśli szukasz ciekawych tras w Holandii, zajrzyj tutaj: https://gravelrides.cc/alle-routes/ 

Czy potrzebujesz roweru gravelowego?

Geometria, przełożenia i prześwit na opony w rowerach gravelowych zostały specjalnie zaprojektowane z myślą o jeździe poza asfaltem. Choć nie musisz używać roweru gravelowego do jazdy terenowej, może on sprawić, że przejażdżka będzie znacznie wygodniejsza i przyjemniejsza. Nie oczekuj, że rower gravelowy będzie reagował na asfalcie tak szybko jak rower szosowy ani że poradzi sobie równie dobrze jak rower górski trail. Rower gravelowy to złoty środek: pozwala odkrywać teren, w którym kończy się asfalt, a nawet spróbować jazdy po singletrackach. Możesz cieszyć się efektywnością jazdy na kierownicy szosowej po drogach i łagodniejszych szlakach, a jednocześnie pokonywać bardziej techniczne trasy, na które nie odważyłbyś się na wąskich, gładkich oponach. Wielu kolarzy z ograniczoną ilością miejsca lub budżetem wybiera rower gravelowy z dwoma kompletami kół: jednym do jazdy gravelowej i drugim na szosę. Możesz wtedy łatwo zmieniać opony do jazdy po asfalcie i poza nim, pamiętaj jednak, że przełożenia prawdopodobnie nie będą zoptymalizowane pod kątem obu dyscyplin.

Czy rower gravelowy jest tym samym co rower przełajowy?

Wiele rowerów przełajowych ma geometrię nastawioną na rywalizację i rezygnuje z dodatkowych funkcji. Choć rowery gravelowe i przełajowe mają wiele wspólnego, przy bliższym spojrzeniu widać kilka kluczowych różnic. Najlepsze rowery przełajowe są projektowane wyłącznie z myślą o wyścigach przełajowych i ograniczają je przepisy UCI, które określają maksymalną szerokość opon na 33 mm i kierownicy na 50 cm. Geometria jest wyścigowa, z wysokim suportem, bardziej agresywną pozycją i ostrym prowadzeniem ułatwiającym ciasne zakręty. Wszystko to sprawdza się podczas godzinnej jazdy na pełnej mocy, ale nie będzie najlepszym - ani najwygodniejszym - rozwiązaniem na dłuższe przejażdżki gravelowe. Zwykle nie znajdziesz tu takich dodatków jak otwory pod błotniki czy mocowania bagażnika, a często także więcej niż jednego mocowania koszyka na bidon. Możesz więc używać roweru przełajowego do jazdy gravelowej, ale nie jest on najlepiej przystosowany do tego zadania. Najlepsze rowery gravelowe mają znacznie większy prześwit na opony, bardziej zrelaksowaną i stabilną geometrię odpowiednią na długie dni w siodle i trudniejszy teren, a także więcej możliwości montażu bagażu.

Czy potrzebujesz roweru gravelowego, jeśli masz rower górski hardtail?

Nie ma nic złego w jeździe na rowerze górskim hardtail, a nawet na sztywnym MTB, po szutrowych drogach i szlakach. Jeśli jednak planujesz przenieść dużą część jazdy na trudne drogi, prawdopodobnie docenisz zalety specjalistycznego roweru gravelowego. Sztywność typowej ramy gravelowej w połączeniu z pozycją na kierownicy szosowej zapewnia większą efektywność pedałowania i aerodynamikę na drogach oraz szutrowych szlakach, nawet jeśli oznacza to rezygnację z części komfortu, jaki daje amortyzowany widelec w hardtailu. Podczas dłuższych przejażdżek i kilkudniowych wypraw bikepackingowych docenisz też, że kierownica szosowa oferuje więcej różnych pozycji dłoni, co może pomóc ograniczyć dyskomfort dłoni i nadgarstków.

Dlaczego opony są tak ważne podczas jazdy gravelowej?

Odpowiedni zestaw opon gravelowych może zdecydować o tym, czy przejażdżka będzie świetna, czy zamieni się w koszmar. Jako punkt kontaktu między rowerem a pokonywanym terenem opony powinny być dopasowane pod względem rodzaju, bieżnika, objętości i ciśnienia do tras oraz warunków, z którymi się zmierzysz. Do jazdy poza asfaltem zdecydowanie polecamy opony bezdętkowe, ponieważ w terenie prawdopodobnie napotkasz kolce i ostre kamienie. Mimo to nawet w systemie bezdętkowym może dojść do przebicia, dlatego odpowiednie ciśnienie w oponach ma kluczowe znaczenie. Wybór opony jest niezwykle ważny podczas jazdy po szutrze: weź pod uwagę profil, szerokość i rodzaj karkasu, odpowiadające warunkom, które prawdopodobnie napotkasz. Szerokość opon wynosi od 32 mm do ponad 50 mm, choć najczęściej spotyka się około 40 mm. Wybrana szerokość zależy od ilości miejsca w ramie oraz ciśnienia, z jakim chcesz jeździć. Większe opony pozwalają używać niższego ciśnienia, co zapewnia większy komfort i pozwala pewniej pokonywać techniczny teren. Wielu kolarzy, którym zależy na niskim ciśnieniu, wybiera koła i opony 650b (odpowiednik 27,5 cala), aby móc korzystać z szerszych opon bez zmiany ramy. To warunki na trasie w największym stopniu decydują o wyborze bieżnika. Musisz znaleźć równowagę między przyczepnością a prędkością, biorąc pod uwagę nie tylko teren, ale także wpływ pogody na jazdę. W bardziej mokrych i błotnistych warunkach wybierz agresywniejszy, klockowany bieżnik, a na suchy, ubity teren - gładszy. Wiele marek oferuje dziś opony z różnymi rodzajami opasania: lżejsze i gładsze wersje przeznaczone do rywalizacji oraz trwalsze, wzmocnione alternatywy do codziennej jazdy, bardziej technicznego terenu i bikepackingu.

Jak ewoluowały rowery gravelowe i wyposażenie?

W ostatnich latach liczba rowerów i ilość specjalnie projektowanego wyposażenia gwałtownie wzrosły, podobnie jak popularność jazdy gravelowej. Shimano, SRAM i Campagnolo wprowadziły grupy gravelowe z szerszym zakresem przełożeń niż typowe grupy szosowe, a dziś są one powszechne w wielu modelach gravelowych. Dostępnych jest także coraz więcej elektrycznych rowerów gravelowych, dzięki którym więcej kolarzy może jeździć dalej i pokonywać bardziej strome podjazdy niż kiedykolwiek wcześniej. Rozszerzane kierownice są obecnie częstym widokiem w rowerach gravelowych, zapewniając większą stabilność w dolnym chwycie, a niektórzy kolarze wybierają kierownice znacznie szersze niż te, które zwykle spotyka się w rowerach szosowych. Amortyzacja staje się w rowerach gravelowych coraz powszechniejsza i pozwala pokonywać szerszy zakres szlaków i tras. Niektóre marki integrują systemy amortyzacji w mostkach i sztycach, aby zmniejszyć dyskomfort powodowany przez trudniejszy teren. Oprócz rowerów i części coraz popularniejsze stają się również odzież i buty gravelowe. Koszulki gravelowe są nieco luźniejsze niż aero koszulki przeznaczone do kolarstwa szosowego, ale nie tak luźne jak koszulki używane w kolarstwie górskim. Ponieważ odcinki, na których trzeba prowadzić rower, mogą w kilka minut zniszczyć szosowe bloki, pedały SPD z mocowaniem MTB na dwie śruby są popularnym wyborem do gravela, podobnie jak płaskie pedały do bikepackingu lub bardziej technicznej jazdy. Widzimy też, że coraz więcej technologii ze świata kolarstwa górskiego trafia do jazdy gravelowej, na przykład inserty do opon. Te lekkie piankowe wkładki są kompatybilne z systemami bezdętkowymi i pomagają chronić obręcz w bardziej technicznym terenie, pozwalając jeździć z niższym ciśnieniem, lepiej kontrolować odkształcenie opony i zmniejszyć ryzyko dobicia.

Jakiego wyposażenia potrzebujesz do jazdy gravelowej?

Upewnij się, że masz wszystkie narzędzia i części zamienne, których możesz potrzebować, w tym skuwacz do łańcucha i spinkę, zestaw naprawczy do systemu bezdętkowego, zestaw do naprawy opon i zapasowe dętki, a także pompkę o dużej objętości. Jeśli naprawdę chcesz ruszyć w dzikie tereny, warto zabrać zapasowy hak przerzutki, opaski zaciskowe, taśmę, a nawet klocki hamulcowe. Brzmi jak dużo narzędzi, a gdy dodasz do tego zapasowe warstwy odzieży i jedzenie, łatwo zrozumieć, dlaczego torby rowerowe są tak popularne podczas jazdy gravelowej. Torba na ramę, torba na kierownicę lub torba podsiodłowa pomogą bezpiecznie przechować wyposażenie bez zakłócania jazdy. Odrobina planowania przed wyjazdem i wgranie trasy do komputera rowerowego, smartwatcha lub telefonu może okazać się nieocenione. Aplikacje takie jak Komoot są przydatne, ponieważ proponują trasy na podstawie doświadczeń użytkowników. Dzięki nim możesz zaplanować przejażdżkę obejmującą najlepsze odcinki gravelowe, podjazdy, a nawet postoje na kawę. Warto też pamiętać, że podczas jazdy poza asfaltem prawdopodobnie oddalisz się bardziej od miast i miasteczek, a tempo zwykle będzie wolniejsze niż na drodze, dlatego zabierz ze sobą wystarczająco dużo przekąsek i wody. Nie ma nic gorszego niż utknąć na odludziu, wiele kilometrów od najbliższego miejsca, w którym można uzupełnić zapasy.

Jaka jest różnica między gravelem a bikepackingiem?

Bikepacking to określenie używane do opisania kilkudniowych wypraw rowerowych, zwykle poza asfaltem. Możesz zaplanować taką trasę samodzielnie albo skorzystać z gotowej. Podczas bikepackingu możesz nocować na zewnątrz w namiocie, bivy lub hamaku albo w obiekcie takim jak hostel, schronisko, hotel, schronisko górskie czy bothy. Na kilkudniową wyprawę musisz zabrać nie tylko rower, ale także znacznie więcej wyposażenia, spakowanego do toreb bikepackingowych lub, bardziej tradycyjnie, sakw. Do bikepackingu możesz użyć roweru gravelowego, a nawet roweru górskiego lub solidnego roweru trekkingowego. To, który rower będzie najlepszy, zależy od terenu wzdłuż trasy i Twoich osobistych preferencji.

Jakich umiejętności potrzebujesz, aby zacząć jeździć na gravelu?

Jeśli masz doświadczenie w kolarstwie szosowym, rozpoczęcie jazdy gravelowej może wydawać się nieco onieśmielające. Teren przesuwający się pod kołami może wydawać się bardzo nieprzewidywalny w porównaniu z przewidywalnością drogi, a z czasem nauczysz się kilku różnych technik jazdy gravelowej. Podczas podjazdu po luźnym szutrze warto pozostać w siodle zamiast wstawać, podobnie jak podczas jazdy pod górę po błotnistym szlaku przełajowym. Dzięki temu utrzymujesz ciężar nad tylnym kołem i zapobiegasz jego buksowaniu. Pokonywanie zakrętów na szutrowych drogach również różni się od jazdy po asfalcie. Szukaj najgładszego toru jazdy i, jeśli to możliwe, unikaj kruchego, luźnego szutru. Wjazd po wewnętrznej stronie zakrętu daje więcej miejsca przy wyjściu, więc jeśli coś pójdzie nie tak, masz większy margines na skorygowanie toru jazdy niż przy jeździe po zewnętrznej. Gdy teren staje się bardziej techniczny, wybór toru jazdy zyskuje na znaczeniu, podobnie jak w kolarstwie górskim. Aby jechać szybko, szukaj najgładszego toru, omijając większe kamienie, korzenie i luźniejsze fragmenty. Patrz dalej przed siebie i obserwuj to, co nadjeżdża, zamiast skupiać się wyłącznie na tym, co znajduje się tuż przed kołem. Jeśli masz już doświadczenie w kolarstwie górskim, ta umiejętność może bardzo pomóc w jeździe gravelowej.