Maak de ketting van je racefiets goed schoon

Je fietsketting goed onderhouden is een van de beste manieren om te voorkomen dat je onderdelen onnodig moet vervangen. Als je ketting en tandwielen goed schoon zijn, slijten ze veel minder snel dan wanneer ze vies zijn en onder het gruis zitten. In deze blog leggen we stap voor stap uit hoe je de ketting van je racefiets er weer als nieuw uit laat zien. Let op: de schoonmaakintervallen en tips in dit artikel zijn specifiek voor de racefiets. Hoewel je de ketting van een gravelbike en mountainbike op dezelfde manier schoonmaakt, moet dat vaker en grondiger gebeuren.

Allereerst: hoe vaak moet je je fietsketting schoonmaken? We raden aan om je ketting minstens één keer per 10 ritten grondig schoon te maken. Vaker is meestal niet nodig, tenzij je bijvoorbeeld in de regen hebt gereden of er plotseling veel vuil op zit. Je herkent een vieze ketting aan de hoeveelheid zwart vuil die eraan vastzit. Een schone ketting is bijna zilverkleurig, terwijl een vieze ketting vaak zwart is. Een goede tip: kun je de letters op de zijkant van de ketting niet meer lezen? Dan is het tijd voor een grondige schoonmaakbeurt.

Voordat we de ketting gaan schoonmaken, zetten we eerst een paar benodigdheden op een rij. Deze tools zijn volgens ons zeker de moeite waard om in huis te hebben. Op de lange termijn besparen ze je geld, omdat goed onderhoud slijtage helpt voorkomen.

In onze handleiding verwijderen we de ketting volledig. We gebruiken een missing link, een type schakel waarmee je de ketting eenvoudig kunt verwijderen en terugplaatsen. We raden je aan om ook een missing link op je ketting te monteren, zodat je de fietsketting snel en eenvoudig kunt verwijderen (ze kosten vaak minder dan 5 euro). Het is verstandig om de ketting tijdens het schoonmaken volledig te verwijderen, omdat je zo alle onderdelen grondiger kunt reinigen. Heb je niet het juiste gereedschap om de ketting te verwijderen? Sla stap 1 dan over en lees de cursieve delen van de tekst voor extra tips om je fietsketting schoon te maken zonder deze te verwijderen.

• Kettingpons (bij een verbindingspen) of missing-linktang (bij een missing link)
• Ontvetter (bij voorkeur biologisch afbreekbaar)
• Lege fles met een brede dop
• Doeken die flink vies mogen worden
• Spuitmond (bijvoorbeeld van een oude fles allesreiniger) (sommige ontvetters worden al geleverd in een spuitfles)
• Water

Stap 1: De fietsketting verwijderen

Tip voordat je de fietsketting verwijdert: kijk goed hoe de ketting over de tandwielen en derailleurwieltjes loopt, of maak zo nodig een foto. Zo weet je later precies hoe je de ketting terugplaatst.

Kettingpons
Gebruik de kettingpons om de verbindingspen eruit te drukken (let op: hiervoor is behoorlijk wat kracht nodig). Daarna kun je de ketting eenvoudig uit de aandrijving halen.

Missing link
Gebruik de speciale tang om de missing link samen te knijpen. De ketting valt dan gemakkelijk uit elkaar. 

Stap 2: De fietsketting zelf schoonmaken

Doe de ketting in de fles en vul deze voor de helft met ontvetter. Draai de dop stevig vast en schud de fles enkele minuten goed. Laat de fles daarna staan en draai deze tijdens het schoonmaken van de tandwielen af en toe om (en natuurlijk is het altijd prima om de fles tussendoor nog eens extra te schudden).

Tip: sommige mensen gebruiken bijvoorbeeld terpentine om hun fietsketting te ontvetten. Wij raden aan ontvetters te gebruiken die speciaal voor fietskettingen zijn gemaakt. Deze ontvetters zijn iets minder agressief en tasten het metaal van de ketting daardoor minder snel aan. Vooral bij iets oudere kettingen raden we het gebruik van terpentine af, omdat dit het metaal kan aantasten en bijvoorbeeld tot een gebroken ketting kan leiden.

Als je de ketting laat zitten
Besproei de ketting grondig met ontvetter terwijl je deze ronddraait. Zorg ervoor dat de hele ketting goed bedekt is met ontvetter. 

Stap 3: De cassette schoonmaken

Nu de ketting lekker ligt te ontvetten in zijn badje met ontvetter, gaan we verder met de volgende stap. Haal het achterwiel uit het frame, zodat je er gemakkelijk bij kunt. Gebruik het mondstuk om de ontvetter gelijkmatig over de cassette te verdelen. Draai de cassette voorzichtig, zodat de ontvetter zich goed kan verspreiden. Draai en schud ondertussen de fles met de ketting nog een keer.

Nadat je de ontvetter kort hebt laten intrekken (max. 1 minuut), kun je beginnen met schoonmaken. Neem een doek (een borstel kan ook, maar is niet noodzakelijk) en werk systematisch van het kleinste naar het grootste tandwiel. Zorg ervoor dat je de doek goed langs de tandwielen haalt, zodat zand en ander vuil loskomen. Je kunt de doek ook tussen de tandwielen plaatsen. Door het wiel stevig op zijn plaats te houden met bijvoorbeeld je voeten, kun je de cassette rondom grondig schoonmaken. Het kost behoorlijk wat werk om al het vuil tussen de tandwielen te verwijderen, maar als je dit regelmatig doet, kost het elke keer minder moeite (minder vuil betekent ook dat er minder vuil kan blijven kleven).

Stap 4: De grote voorste kettingbladen

Nadat je de cassette goed hebt schoongemaakt, schud je de fles nog eens goed. Daarna gaan we ook verder met de voorste kettingbladen. Besproei ze royaal met ontvetter en laat deze kort intrekken. Neem vervolgens een doek en veeg al het vuil weer weg. De kettingbladen zijn pas schoon als je hun zilverkleur weer duidelijk kunt zien. De binnenste kettingbladen zijn soms wat lastiger te bereiken. Je kunt je schoonmaakdoek een paar keer opvouwen en tussen de kettingbladen proberen te plaatsen. Zo wordt het iets makkelijker.

Stap 5: Spoelen

Nu alles goed schoon is, zijn we er helaas nog niet. Om de aandrijving weer soepel te laten lopen, is het belangrijk dat alle ontvetter volledig wordt verwijderd. Haal eerst de ketting weer uit de fles. Als er nog resten op zitten, kun je die met een doek of borstel verwijderen. Heb je biologisch afbreekbare ontvetter gebruikt, gooi de rest dan in het toilet of iets vergelijkbaars. Is je ontvetter niet biologisch afbreekbaar, dan moet je die op de juiste manier weggooien. Spoel de ketting vervolgens grondig af met water totdat je voelt dat er geen ontvetter meer op zit (laat de ketting daarna drogen). Spoel ook je cassette en kettingbladen af met water. Gebruik hiervoor een emmer water of een tuinslang. Zolang alle ontvetter maar goed is verwijderd.

Stap 6: De fietsketting terugplaatsen

Kettingpons
Gebruik een nieuwe verbindingspen, want de oude kun je niet meer gebruiken. Leg de ketting goed en duw de verbindingspen op zijn plaats. Pak vervolgens een tang en breek het resterende stuk af.

Missing link
Leg de ketting terug op zijn oorspronkelijke plek en druk de missing link vast. Zorg er vervolgens voor dat de missing link aan de bovenkant van de ketting zit, vlak voor de voorbladen. Knijp nu stevig in de voorrem en druk op het pedaal. Zo klikt de missing link vanzelf vast.

Stap 7: De fietsketting smeren

Er zijn verschillende soorten smeermiddel, olie of lube om je ketting te smeren. Uiteindelijk maakt het geen enorm verschil, maar als we één aanbeveling moeten geven, zouden we wet lube aanraden. Die is iets vloeibaarder dan gewone lube, maar trekt tijdens een vuile rit minder vuil aan.

Breng het smeermiddel aan op de aandrijving en draai de pedalen ongeveer 6 keer rond (dat zijn ongeveer +- 3 volledige omwentelingen van de ketting). Dat zou ongeveer genoeg moeten zijn voor de volgende drie tot vier ritten. Ga na het smeren met een doek langs de zijkanten en onderkant van de ketting, zodat er geen overtollige olie achterblijft. Die trekt alleen vuil aan en heeft geen nut. De olie hoeft echt alleen op de schakels te zitten; de rest heeft geen functie en trekt alleen vuil aan. Gebruik ook zeker niet te veel olie. Dat is echt niet nodig en trekt vuil aan, waardoor je ketting sneller slijt. Zes omwentelingen van de pedalen zijn meer dan genoeg. Wil je meer lezen over hoe je je fietsketting goed smeert? Lees dan onze blog over het smeren van je fietsketting.

Stap 8: Tijd om te fietsen

Maak de ketting alleen schoon als die vuil is. Eens per 10 ritten is slechts een richtlijn. Soms moet het vaker en soms minder vaak. Wat goed helpt, is om na het fietsen met een kleine borstel over je cassette en fietsketting te gaan. Zo verwijder je zand dat ertussen zit en help je slijtage voorkomen. Smeer je ketting eens per vijf ritten en controleer hem af en toe om te zorgen dat hij niet te droog is.